Alan Tarama Dedektörleri Nedir? Alan Tarama Nasıl Çalışır?

"BU BÖLÜMDE BULACAĞINIZ TÜM MAKALELER, BİLGİLENDİRME AMAÇLI OLUP,ZİYARETÇİLERİMİZİN EN İYİ ANLAYABİLECEĞİ ŞEKİLDE HAZIRLANMIŞTIR."

4000 yıl önce insanlar belirli normlara uygun ağaç dalları ile su bulmayı keşfetmiş ve temelde insanda var olan statik enerji ile kütlelerin yaydıkları enerjiler arasında anlaşılır bir mantık kullanılmıştır. Halen günümüzde bu mantık ile hareket eden teknik cihazlar kullanılmakta olup, bu şekilde sondaj yaparak yer yapısını incelemek, su kuyuları açmak, bazı madenlerin damar ya da yataklarına ulaşmak mümkün olmaktadır. Bu teknik ile kullanılan cihazlar, sadece su bulmakta değil, yer altında var olan boşlukları, yoğun mineralleri, metal ve metal etkisi veren elementleri ve en nihayetinde bunların arasında en değerli metal olan altını bulmada büyük bir yardımcıdır.

Teorik olarak yer altındaki her metalin bir enerjisi oluşur. Biriken enerji yer altından 45 derecelik açılar ile her yöne doğru yayılmaktadır. Bu sinyaller yeryüzüne vardıkları sırada 90 derecelik dik bir açıya kavuşur ve takriben 100-180 cm daha yükselirler. Bu noktadan sonra tüm sinyaller, dünyanın manyetik çekim prensibine uygun olarak, pusulanın her şartta kuzeyi göstermesi gibi, kuzeye yönelir.

Bütün bu fiziksel gerçeklerden yola çıkılarak günümüzde bu alanda geliştirilen bir takım pratik ve kullanışlı jeofiziksel cihazlar vardır ve bunlara genel olarak “ALAN TARAMA” cihazları denmektedir.

Alan taramalar, özellikle geniş arazilerde ve çok derinde olabilecek bazı metal veya boşlukların tespitinde kullanılan yardımcı cihazlardır. Alan tarama cihazları dedektörlere nazaran büyük arazilerde hedefe varmada ya da yön göstermede çok daha pratik ve hızlı sonuç veren cihazlardır. Aramalarda nihai hedef tespiti için mutlaka bir dedektör ile desteklenmesi gerekmektedir.

Prensip olarak alan tarama cihazları, statik enerjiyi kullanıcısından direk olarak alıp hareket kabiliyeti olan mekanik bir sistemle hedefin yaydığı frekansları algılayarak yön gösterir. İstenen doğru sonuca varmak için alan tarama cihazının gösterdiği yönleri ve çalışma prensibini iyi anlamak gerekmektedir.

Toprak içinde bulunan minerallerin çokluğu ya da yoğunluğu alan tarama cihazının kararsız davranmasına sebep olabilir. Bu kararsız davranışları, olası bir hedefin kesin olarak belirlenmemesi olarak özetlenebilir. Kullanıcının aradığı zaten kararlı sinyallerdir. Yani olası bir hedeftir. Bunu ancak metal çubuklu antenleri olan ve kullanıcısından statik enerjisini direkt dokunarak elde eden alan taramalar en doğru şekilde çözümleyebilir. Diğer tarz; dijital, ekranlı, hareketli, manyetometre prensibini kullanan ya da lazerli denilen alan taramalar, yani esasen alan tarama olmayan fakat alan tarama cihazı diye satılan cihazlarının tamamı, yanıltıcı ve ticari ürünlerdir. Alan taramada en doğru ve hızlı sonucu almak, temel teori ve buna bağlı prensibi değişikliğe uğratmadan, statik enerjiyi kullanarak mümkün olabilmektedir.

Yer altında bulunan metal kütlenin uzun süre bulunduğu yerde hiç açılmadan duruyor olması, metal kütlenin etrafında manyetik bir alan oluşturacaktır. Bu “Manyetik Alan”, cismin toprak altında kalma süresi uzadıkça daha da genişleyerek büyüyecektir. Manyetik alanın, metal etkisi nedeniyle metal objeleri daha büyük veya daha derinden tespit edilmesine hem sebep hem de yardımcı olacaktır.

Aşağıdaki grafikte olası bir aramada, alan tarama ile yapılabilecek yer tespitini görebilirsiniz.



Resim 1'de olası bir hedefin yer altı kesiti şeklinde görünüşünü görebilirsiniz. Hedef, burada metal bir obje, 45 derecelik açılar ile tüm yönlere enerji frekansını yaymaktadır. Yüzeye ulaşan bu frekanslar dik bir açıya kavuşur ve yaklaşık 100-180 cm kadar daha yükselebilirler. Daha sonra bu frekanslar, kuzeye doğru yönelme eğilimindedir.



Resim 2 'de olası bir hedefin yeryüzüne ulaşan frekanslarının düzlem olarak etki alanını görmektesiniz. Alan Tarama cihazı ile bu etki alanının içinde bulunmak, cihazın hedef kaynağına doğru yönelmesine sebep olacaktır. Frekanslar her yönden geldiği için bu alanda net tespit yapmak kolay olmadığı gibi tecrübe gerektirecektir.



Resim 3'de olası hedefin tespitinde tespit sapması adını verdiğimiz durum yansıtılmaktadır. Yer altındaki hedefin yaydığı frekanslar çeşitli büyük ve sert objelere rastlayabilir. Bu örnekte bir kaya parçası hedefin yaydığı frekansının açısal doğrusunu saptırmaktadır. Bu durumda hedefin tespiti mümkün olsa bile, tam nerede olduğunu bulmak tespit sapmasını iyi hesap etmek ya da güçlü bir dedektör ile bu alanı taramak ile mümkün olacaktır.

Burada gözlemlememiz gereken en önemli husus, alan taramanın olası hedef bölgesinde gösterdiği reaksiyonu (hareketi) bakır tel bölgesinde de göstermesidir.

Not: Hedef olarak nitelendirdiğimiz obje metal ya da boşluk olabileceği gibi, tabiatta benzer etkileri verebilen, yoğun mineralli bir kaya, su yatağı ya da büyük bir ağaç kökü de olabilir. Bu durumda metal dedektörleri metal tespit ve ayırım yetenekleri ile 3 boyutlu grafik gibi özellikleri sayesinde bulduğumuz obje için kazı yapıp yapmamaya karar vermemize kesin olarak yardımcı olacaktır.



* Bu makale ve diğer makalelerimiz Nokta Mühendislik adına kayıt altına alınmıştır. İçerikleri (görsel ve diğer malzemeler dahil) değiştirilemez, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayımlanamaz, başka içeriklerle karıştırılamaz, tamamı ya da kısmi alıntı yapılamaz, kısmi değişiklikler yapılamaz. İçerikler yazılı izin alınmadıkça kesinlikle kullanılamaz

** Herhangi bir makalemizde yayınlanan içeriklerde belirtilmiş olabilecek yönergeleri izlemek, verilen parametreleri uygulamak, anlatılan fiilleri gerçekleştirmek tamamen ziyaretçimizin sorumluluğundadır. Yapılabilecek uygulamalardan doğan kişileri, kurumları ya da 3. şahısları ilgilendiren zararlardan makale yazarımız veya firmamız sorumlu tutulamaz.